De kerngroep van het Strategisch Project Pajottenland 'Opgewekt Pajottenland' kwam een derde maal samen op 22 mei 2019 om de stand van zaken van het project en een aantal punten voor de verdere uitvoering van het project toe te lichten en/of goed te keuren.
Het verslag van deze kerngroep wordt ter kennisgeving aan het college van burgemeester en schepenen voorgelegd.
Het 'Ambitiekader 1.0 - Opgewekt Pajottenland' werd eveneens door de kerngroep goedgekeurd en wordt voor principiële goedkeuring voorgelegd aan het college van burgemeester en schepenen en voor definitieve goedkeuring voorgelegd aan de eerstvolgende gemeenteraad.
Op woensdag 22 mei 2019 kwam de kerngroep van het Strategisch Project Pajottenland ' Opgewekt Pajottenland' voor een derde maal samen om de stand van zaken van het project of delen ervan toe te lichten, de verdere voortgang te bespreken en de nodige beslissingen te nemen.
Het strategisch project ‘Opgewekt Pajottenland’ wil onderzoeken hoe we hernieuwbare energie kunnen inpassen in het Pajotse landschap, waar het goed leven en beleven is en blijft voor iedereen. Vertrekkend vanuit het landschap als basis wordt er ingezet op drie pijlers: ruimte voor hernieuwbare energie, kernversterking en klimaatadaptieve open ruimte.
De voornaamste punten die toegelicht en goedgekeurd werden zijn :
a) terugkoppeling 'Opgewekte Inspiratiedag' van 15 mei 2019
b) kennisname van het eerste voorgangsrapport (september 2018 - februari 2019)
c) selectie van de voorbeeldprojecten en quick wins op basis van de voorstellennota
d) goedkeuren van het 'Ambitiekader 1.0 - Opgewekt Pajottenland'
e) koppeling van het project aan het Burgemeestersconvenant
Besluiten en afspraken van de kerngroep :
- de kerngroep neemt kennis van het eerste voortgangsrapport
- Uit de voorstellennota worden een aantal voorstellen geselecteerd en goedgekeurd. Het projectteam zal de goedgekeurde voorstellen verder uitwerken en tegen de volgende kerngroep zal aan elk voorstel een organisatie als trekker toegewezen worden. Elke gemeente wijst een peter of meter aan voor een gekozen voorstel.
- vanuit het SP wordt ingezet op burgerparticipatie. Tegen de volgende kerngroep (18 september 2019) zal een ontwerp gemeenteraadsbesluit rond burgerparticipatie in hernieuwbare energieprojecten ter discussie voorgelegd worden.
- het ambitiekader 1.0 wordt goedgekeurd
Vanuit een brede analyse van het landschap, het energiesysteem en de draagkracht bij de lokale bevolking heeft het team van de landschapsstudie 10 gedragen ambities rond hernieuwbare energie en klimaat in de regio Pajottenland geïdentificeerd. Als één van de vooropgestelde resultaten van de landschapsstudie zijn deze 10 ambities samengebracht in een ‘Ambitiekader 1.0 – Opgewekt Pajottenland’ voor de regio Pajottenland.
Dit ambitiekader is een gezamenlijke engagementsverklaring van de lokale besturen na het eerste projectjaar van het strategisch project. Het ambitiekader schetst een gemeenschappelijk begrip en engagement van de doelstellingen waar alle betrokkenen samen naartoe werken. Het vormt de basis voor een ambitieus (boven)lokaal energie- en klimaatbeleid. Dit ambitiekader beantwoordt dan ook de vraag van de lokale besturen en de kerngroep naar het scherpstellen en duidelijk naar voor schuiven van de ambities en doelstellingen. Het ambitiekader stelt naar analogie met het Klimaatbeleidsplan van de provincie Vlaams-Brabant 2040 voor als tijdshorizon waar naartoe gewerkt wordt. In de loop van het proces kunnen er eveneens tussentijdse doelstellingen geformuleerd worden.
Het 'Ambitiekader 1.0 - Opgewekt Pajotteland' omvat volgende ambities :
Ambitie 01 - EEN OPGEWEKT PAJOTTENLAND IN 2040, ENERGIENEUTRAAL EN KLIMAATBESTENDIG
Een Opgewekt Pajottenland kan de gevolgen van klimaatverandering opvangen en staat zelf in voor zijn energieverbruik door middel van hernieuwbare energie. Dit kan door volledig zelfvoorzienend te worden via hernieuwbare energie, of door deels nog hernieuwbare energie in te voeren van buiten de regio indien de ruimtelijke draagkracht een volledige zelfvoorzienendheid niet toelaat.
Door naast de productie van hernieuwbare energie ook slim in te zetten op energiebesparing en -opslag wordt het energieverbruik op jaarbasis dus neutraal en kan het Pajottenland volledig autonoom functioneren. In 2040 worden de broeikasgassen zoals CO2 of én andere met 80 tot 95% teruggebracht.
Ambitie 02 - EEN RUIMTELIJKE OPGAVE, OP MAAT VAN HET PAJOTSE LANDSCHAP
We zien het ruimtelijk beleid als een cruciale sleutel in het klimaatvraagstuk en als doorslaggevende factor voor een energetische transitie. We maken een aanspraak op de al schaarse ruimte voor zowel de reductie als de productie van energie. Dit betekent dat onze oplossingen geïntegreerd zullen zijn door verschillende uitdagen tegelijkertijd aan te pakken, en op maat van het Pajottenland uitgewerkt zullen worden. Voorbeelden hiervan zijn het veerkrachtig maken van het landschap met natuur en water om klimaatschokken op te vangen, het werken aan de versterking van onze dorpskernen waar het aangenaam wonen en duurzaam verplaatsen is.
Ambitie 03 - HEFBOOM VOOR EEN KRACHTIG LANDSCHAP IN AL ZIJN GLORIE
Ons prachtige landschap is de drager van onze streek en onze identiteit. Dit landschap staat dan ook voorop, en zijn kleinschaligheid en diversiteit dwingt tot een fijnmazige aanpak. Een krachtig landschap is voor ons een landschap dat de gevolgen van de klimaatverandering kan opvangen door zijn rijkdom aan natuur, dat door zijn identiteit als landbouwlandschap een krachtig beeld geeft van wat het Pajottenland is, en dat zoveel mogelijk zelf in zijn energieverbruik kan voorzien door het samenwerken tussen bestuurders, burgers, landbouwers en ondernemers.
We geven binnen de regio dan ook de voorkeur aan hernieuwbare energiebronnen die het welzijn en de financiële slagkracht van de Pajotten verhogen, met energie van en voor de Pajot, maar die ook de landschapsidentiteit versterken. Een opgewekt Pajottenland is een Pajottenland waar hernieuwbare energie de hefboom is om het landschap te versterken.
De spelregels hiervoor worden vastgelegd door een grondige studie naar de kwaliteiten en draagkracht van het landschap.
Ambitie 04 - EERST BESPAREN, DAN PRODUCEREN
Een energieneutraal Pajottenland is enkel haalbaar als we volop inzetten op het besparen van energie. Hiervoor moeten we het onnodig energieverbruik zoveel mogelijk beperken én de energie die nog wel gebruikt wordt efficiënter inzetten. Voor mobiliteit bijvoorbeeld betekent dit in de eerste plaats inzetten op het verminderen van het aantal verplaatsingen en het inzetten op een modal shift. De tweede stap is dan om maximaal in te zetten op technieken waarbij de productie van hernieuwbare energie en efficiëntie in energieverbruik gecombineerd worden, zoals bijvoorbeeld het elektrificeren van onze mobiliteit of het aanleggen van warmtepompen en warmtenetten op basis van hernieuwbare warmte in volledige of bijna-energie-neutrale gebouwen gelegen in aangename woonkernen. Uiteraard moeten deze keuzes weldoordacht gebeuren, met oog voor alle aspecten zoals de recyclage van batterijen en het organiseren van piekverbruiken bij het opladen van wagens, in zover dat mogelijk is.
Ambitie 05 - HERNIEUWBAAR EN LOKAAL GEPRODUCEERD
Door als regio zelf hernieuwbare energie te gaan produceren en door als gemeente en burger lokaal aan te kopen, stimuleren we de lokale economie en zorgen we voor meer werkgelegenheid in de regio, minder wegvloeiende winsten én een noodzakelijke financiële en energetische zelfredzaamheid. We kunnen coöperatie door onze burgers versterken en faciliteren, met oog voor iedereen. Daarbij kunnen we lokaal de tussenhandel en transportverliezen beperken, wat zorgt voor een grotere opbrengst en lagere prijzen voor het energieverbruik dat overblijft. Hierbij stellen we voorop dat mensen ‘niet meer dan anders’ zouden mogen betalen voor hun Pajotse hernieuwbare energie.
Door als regio zelf te investeren in hernieuwbare energie en door de productiemiddelen in eigen handen te houden, kunnen we meer inspraak hebben in keuzes en onze lokale verantwoordelijkheid in deze transitie opnemen. Want als lokale gemeenschappen staan we zelf in voor het eigen lokale, directe verbruik van energie. Iedereen zal zijn steentje moeten bijdragen. De energie geproduceerd door offshore windparken is op schaal van België alvast nodig om bijvoorbeeld de zware industrie van stroom te voorzien. Niet alleen het Pajottenland, maar ook andere regio’s hebben een aantal energievraagstukken aan te pakken. Door oplossingen door te schuiven naar elkaar komen we er niet.
Op schaal van België liggen ook nog heel wat energievraagstukken klaar waarvoor noodgedwongen externe energiebronnen ingezet zullen moeten worden, zoals de offshore windturbineparken.
Ambitie 6 - EEN DIVERSITEIT AAN HERNIEUWBARE ENERGIEBRONNEN
De optimale energiemix voor het Pajottenland ligt volgens ons in een dynamische en veranderlijke mix van bronnen van hernieuwbare energie en van productietypes. We kiezen dus voor de juiste energietechnologie op de juiste plaats in functie van de productiemogelijkheden, de landschappelijke inpassing, de afname en het moment, mét oog voor opslag en distributie.
Ambitie 07 - ELKE SCHAAL EN ELKE VORM IS VAN BELANG
Net zoals de juiste technologie op de juiste plaats en het juiste moment wordt ingezet, wordt ook de juiste schaal ingebracht. De kleine schaal en de bijdrage op individueel niveau, zonder daarom grote productiecijfers aan te leveren, vormen net sleutels om samen te bouwen aan een wervend verhaal voor de hele regio. Alle beetjes tellen mee. Zeker omdat we streven naar een maximale integratie in het bebouwd gebied voor gebouw gebonden energieverbruik (huishoudens, tertiaire sector …). Daarnaast zijn er mogelijkheden voor grootschaligere productie voor collectief gebruik (voor landbouw, mobiliteit, industrie) in de open ruimte en het publiek domein.
Ook voor klimaatadaptatie zijn het de kleintjes die allemaal samen mee een verschil kunnen maken. Door elk de verharding in de eigen tuin te beperken, gazonmaaisel te laten liggen en een extra struik of boom aan te planten, werken we aan een klimaatbestendig Pajottenland. Want we laten water doordringen in de bodem, leggen het broeikasgas CO2 vast in de bodem én planten en bomen zorgen voor afkoeling bij hitte door schaduw. Wat we op privédomein kunnen, kunnen we zeker in het publiek domein én in de natuur- en landbouwgebieden.
Ambitie 08 - INTERGEMEENTELIJKE EN INNOVATIEVE GEBIEDSGERICHTE SAMENWERKINGEN
Een groot aantal uitdagingen rond energie en klimaat moet intergemeentelijk worden aangepakt, zoals een visie op de juiste locatie en voorwaarden voor de integratie van een welbepaalde hernieuwbare energietechnologie geïntegreerd kan worden, een intergemeentelijke energieambtenaar en GECORO…. Daarom hebben we een structureel gecoördineerd gebiedsgericht programma van acties, communicatie en realisaties nodig, met een achterliggende overleg- én samenwerkingsstructuur. Dit kan onder meer opgezet worden door het oprichten van een intergemeentelijke GECORO en milieuraad, intergemeentelijke samenwerking rond het waterbeleid en het aanstellen van een intergemeentelijke energiecoach. Deze structuren bewaken de vooropgestelde ambities op lange termijn.
Ambitie 09 - EEN TRANSITIE MET, VOOR EN DOOR IEDEREEN
Binnen dit traject organiseren we innovatieve uitwisselingen tussen de burgers, lokale ondernemers en de overheden om samen te werken aan de opgaves rond energie en klimaat. Door bewustzijn van de eigen verantwoordelijkheid te versterken en door lokaal initiatief te stimuleren en ondersteunen willen we samen kansen creëren en sterk inzetten op bewustwording en gedragsverandering. Hierbij hebben we oog voor iedereen.
Ambitie 10 - WOORDEN EN DADEN: EEN STERKE VISIE VERTAALD IN CONCRETE ACTIES
Door middel van pilootprojecten willen we de potentie van nieuwe lokale coalities en de uitgangspunten van onze visie direct zichtbaar en tastbaar maken. Buiten de gangbare wegen bieden we ruimte om te experimenteren in het Pajottenland.
Op de kerngroep van 13 maart 2019 werd een eerste voorzet van het 'Ambitiekader 1.0 - Opgewekt pajottenland' besproken. Op basis van deze bespreking werd een aangepaste versie bezorgd welke op de kerngroep van 22 mei 2019 werd goedgekeurd . De goedkeuring van dit ambitiekader door alle partners van het strategisch project ‘Opgewekt Pajottenland’ zal een belangrijke mijlpaal zijn in deze gebiedsgerichte werking.
Door de krappe timing en de afwezigheid van de duurzaamheidsambtenaar kon er geen duurzaamheidsadvies ingewonnen worden.
Bijgevolg stellen we voor het 'Ambitiekader 1.0 - Opgewekt Pajottenland' zoals hierboven weergegeven principieel goed te keuren en voor definitieve goedkeuring voor te leggen aan de eerstvolgende gemeenteraad.
Het Ambitiekader 1.0 en eraan gekoppeld het Burgemeestersconvenant kaderend in het strategisch project zullen toegelicht worden op een Algemene Overleg Commissie (AOC) op dinsdag 18 juni 2019. Uitnodiging hiervoor zal door de projectcoördinator gebeuren.
- Vanuit het projectteam wordt een perstekst opgesteld die door de gemeenten gebruikt kan worden voor het inlichten van de pers bij agendering/goedkeuring ambitiekader waarbij verwezen wordt naar de formele ondertekening op een persmoment op 18 september 2019.
- voor het uitwerken van het burgemeestersconvenant zal met clusters van gemeenten gewerkt worden. Halle en Sint-Pieters-Leeuw zullen ondergebracht worden in een cluster met Beersel en Drogenbos in het kader van het strategisch project Zennevallei.
- volgende kerngroep heeft plaats op 18 september 2019 in Sint-Pieters-Leeuw. Uitnodiging zal via Outlook verstuurd worden zodat iederen zijn aanwezigheid kan bevestigen of weigeren en vooraf duidelijk is wie aanwezig zal zijn.
Strategisch Project Pajottenland 'Opgewekt Pajottenland' - Hernieuwbare energie als hefboom voor een klimaatbestendig Pajottenland.
Beslissing college van burgemeester en schepenen dd. 7 juni 2019.
De Gemeenteraad keurt volgend besluit goed met algemene stemmen.
Het 'Ambitiekader 1.0 - Opgewekt Pajottenland', wordt goedgekeurd:
Ambitie 01 - EEN OPGEWEKT PAJOTTENLAND IN 2040, ENERGIENEUTRAAL EN KLIMAATBESTENDIG
Een Opgewekt Pajottenland kan de gevolgen van klimaatverandering opvangen en staat zelf in voor zijn energieverbruik door middel van hernieuwbare energie. Dit kan door volledig zelfvoorzienend te worden via hernieuwbare energie, of door deels nog hernieuwbare energie in te voeren van buiten de regio indien de ruimtelijke draagkracht een volledige zelfvoorzienendheid niet toelaat.
Door naast de productie van hernieuwbare energie ook slim in te zetten op energiebesparing en -opslag wordt het energieverbruik op jaarbasis dus neutraal en kan het Pajottenland volledig autonoom functioneren. In 2040 worden de broeikasgassen zoals CO2 of én andere met 80 tot 95% teruggebracht.
Ambitie 02 - EEN RUIMTELIJKE OPGAVE, OP MAAT VAN HET PAJOTSE LANDSCHAP
We zien het ruimtelijk beleid als een cruciale sleutel in het klimaatvraagstuk en als doorslaggevende factor voor een energetische transitie. We maken een aanspraak op de al schaarse ruimte voor zowel de reductie als de productie van energie. Dit betekent dat onze oplossingen geïntegreerd zullen zijn door verschillende uitdagen tegelijkertijd aan te pakken, en op maat van het Pajottenland uitgewerkt zullen worden. Voorbeelden hiervan zijn het veerkrachtig maken van het landschap met natuur en water om klimaatschokken op te vangen, het werken aan de versterking van onze dorpskernen waar het aangenaam wonen en duurzaam verplaatsen is.
Ambitie 03 - HEFBOOM VOOR EEN KRACHTIG LANDSCHAP IN AL ZIJN GLORIE
Ons prachtige landschap is de drager van onze streek en onze identiteit. Dit landschap staat dan ook voorop, en zijn kleinschaligheid en diversiteit dwingt tot een fijnmazige aanpak. Een krachtig landschap is voor ons een landschap dat de gevolgen van de klimaatverandering kan opvangen door zijn rijkdom aan natuur, dat door zijn identiteit als landbouwlandschap een krachtig beeld geeft van wat het Pajottenland is, en dat zoveel mogelijk zelf in zijn energieverbruik kan voorzien door het samenwerken tussen bestuurders, burgers, landbouwers en ondernemers.
We geven binnen de regio dan ook de voorkeur aan hernieuwbare energiebronnen die het welzijn en de financiële slagkracht van de Pajotten verhogen, met energie van en voor de Pajot, maar die ook de landschapsidentiteit versterken. Een opgewekt Pajottenland is een Pajottenland waar hernieuwbare energie de hefboom is om het landschap te versterken.
De spelregels hiervoor worden vastgelegd door een grondige studie naar de kwaliteiten en draagkracht van het landschap.
Ambitie 04 - EERST BESPAREN, DAN PRODUCEREN
Een energieneutraal Pajottenland is enkel haalbaar als we volop inzetten op het besparen van energie. Hiervoor moeten we het onnodig energieverbruik zoveel mogelijk beperken én de energie die nog wel gebruikt wordt efficiënter inzetten. Voor mobiliteit bijvoorbeeld betekent dit in de eerste plaats inzetten op het verminderen van het aantal verplaatsingen en het inzetten op een modal shift. De tweede stap is dan om maximaal in te zetten op technieken waarbij de productie van hernieuwbare energie en efficiëntie in energieverbruik gecombineerd worden, zoals bijvoorbeeld het elektrificeren van onze mobiliteit of het aanleggen van warmtepompen en warmtenetten op basis van hernieuwbare warmte in volledige of bijna-energie-neutrale gebouwen gelegen in aangename woonkernen. Uiteraard moeten deze keuzes weldoordacht gebeuren, met oog voor alle aspecten zoals de recyclage van batterijen en het organiseren van piekverbruiken bij het opladen van wagens, in zover dat mogelijk is.
Ambitie 05 - HERNIEUWBAAR EN LOKAAL GEPRODUCEERD
Door als regio zelf hernieuwbare energie te gaan produceren en door als gemeente en burger lokaal aan te kopen, stimuleren we de lokale economie en zorgen we voor meer werkgelegenheid in de regio, minder wegvloeiende winsten én een noodzakelijke financiële en energetische zelfredzaamheid. We kunnen coöperatie door onze burgers versterken en faciliteren, met oog voor iedereen. Daarbij kunnen we lokaal de tussenhandel en transportverliezen beperken, wat zorgt voor een grotere opbrengst en lagere prijzen voor het energieverbruik dat overblijft. Hierbij stellen we voorop dat mensen ‘niet meer dan anders’ zouden mogen betalen voor hun Pajotse hernieuwbare energie.
Door als regio zelf te investeren in hernieuwbare energie en door de productiemiddelen in eigen handen te houden, kunnen we meer inspraak hebben in keuzes en onze lokale verantwoordelijkheid in deze transitie opnemen. Want als lokale gemeenschappen staan we zelf in voor het eigen lokale, directe verbruik van energie. Iedereen zal zijn steentje moeten bijdragen. De energie geproduceerd door offshore windparken is op schaal van België alvast nodig om bijvoorbeeld de zware industrie van stroom te voorzien. Niet alleen het Pajottenland, maar ook andere regio’s hebben een aantal energievraagstukken aan te pakken. Door oplossingen door te schuiven naar elkaar komen we er niet.
Op schaal van België liggen ook nog heel wat energievraagstukken klaar waarvoor noodgedwongen externe energiebronnen ingezet zullen moeten worden, zoals de offshore windturbineparken.
Ambitie 6 - EEN DIVERSITEIT AAN HERNIEUWBARE ENERGIEBRONNEN
De optimale energiemix voor het Pajottenland ligt volgens ons in een dynamische en veranderlijke mix van bronnen van hernieuwbare energie en van productietypes. We kiezen dus voor de juiste energietechnologie op de juiste plaats in functie van de productiemogelijkheden, de landschappelijke inpassing, de afname en het moment, mét oog voor opslag en distributie.
Ambitie 07 - ELKE SCHAAL EN ELKE VORM IS VAN BELANG
Net zoals de juiste technologie op de juiste plaats en het juiste moment wordt ingezet, wordt ook de juiste schaal ingebracht. De kleine schaal en de bijdrage op individueel niveau, zonder daarom grote productiecijfers aan te leveren, vormen net sleutels om samen te bouwen aan een wervend verhaal voor de hele regio. Alle beetjes tellen mee. Zeker omdat we streven naar een maximale integratie in het bebouwd gebied voor gebouw gebonden energieverbruik (huishoudens, tertiaire sector …). Daarnaast zijn er mogelijkheden voor grootschaligere productie voor collectief gebruik (voor landbouw, mobiliteit, industrie) in de open ruimte en het publiek domein.
Ook voor klimaatadaptatie zijn het de kleintjes die allemaal samen mee een verschil kunnen maken. Door elk de verharding in de eigen tuin te beperken, gazonmaaisel te laten liggen en een extra struik of boom aan te planten, werken we aan een klimaatbestendig Pajottenland. Want we laten water doordringen in de bodem, leggen het broeikasgas CO2 vast in de bodem én planten en bomen zorgen voor afkoeling bij hitte door schaduw. Wat we op privédomein kunnen, kunnen we zeker in het publiek domein én in de natuur- en landbouwgebieden.
Ambitie 08 - INTERGEMEENTELIJKE EN INNOVATIEVE GEBIEDSGERICHTE SAMENWERKINGEN
Een groot aantal uitdagingen rond energie en klimaat moet intergemeentelijk worden aangepakt, zoals een visie op de juiste locatie en voorwaarden voor de integratie van een welbepaalde hernieuwbare energietechnologie geïntegreerd kan worden, een intergemeentelijke energieambtenaar en GECORO…. Daarom hebben we een structureel gecoördineerd gebiedsgericht programma van acties, communicatie en realisaties nodig, met een achterliggende overleg- én samenwerkingsstructuur. Dit kan onder meer opgezet worden door het oprichten van een intergemeentelijke GECORO en milieuraad, intergemeentelijke samenwerking rond het waterbeleid en het aanstellen van een intergemeentelijke energiecoach. Deze structuren bewaken de vooropgestelde ambities op lange termijn.
Ambitie 09 - EEN TRANSITIE MET, VOOR EN DOOR IEDEREEN
Binnen dit traject organiseren we innovatieve uitwisselingen tussen de burgers, lokale ondernemers en de overheden om samen te werken aan de opgaves rond energie en klimaat. Door bewustzijn van de eigen verantwoordelijkheid te versterken en door lokaal initiatief te stimuleren en ondersteunen willen we samen kansen creëren en sterk inzetten op bewustwording en gedragsverandering. Hierbij hebben we oog voor iedereen.
Ambitie 10 - WOORDEN EN DADEN: EEN STERKE VISIE VERTAALD IN CONCRETE ACTIES
Door middel van pilootprojecten willen we de potentie van nieuwe lokale coalities en de uitgangspunten van onze visie direct zichtbaar en tastbaar maken. Buiten de gangbare wegen bieden we ruimte om te experimenteren in het Pajottenland.